NOiV pakt niet door op leveranciersonafhankelijkheid

Voor Open Trends loopt nu een onderzoekje naar de sponsoring van het NOiV Jaarcongres 2011. De commerciële sponsors krijgen, in ruil voor hun sponsorbijdrage, de gelegenheid hun inhoudelijke verhaal te vertellen aan de bezoekers van het jaarcongres. Nu wordt het programmabureau gefinancierd met publieke middelen , zijn mede-overheden de belangrijkste doelgroep en staat het vasthouden van de beweging naar open overheid centraal. Is het dan wel aanvaardbaar dat commerciële partijen tegen betaling zo’n plaats in het programma krijgen? Te meer daar bij een quick scan is gebleken dat zes sponsoren het zo bejubelde leveranciersmanifest open standaarden niet eens ondertekend hebben. En zich dus niet hebben gecommitteerd aan het gebruik van open standaarden. Meerdere ondertekenaars hebben überhaupt nog niet duidelijk gemaakt hoe zij het door hun ondertekende manifest handen en voeten geven in de eigen organisaties. Dat sommigen zich ook niet echt willen vastleggen blijkt uit het verslag van de bestuurstafel van 13 september 2010 (PDF). In afwachting van de resultaten van het onderzoekje is het interessant hier even bij stil te staan.

Mijn mening over het leveranciersmanifest open standaarden is -denk ik- genoegzaam bekend. De leveranciers leggen zich niet vast op het gebruik van open standaarden, maar beloven zich zoveel mogelijk te conformeren, zonder duidelijke einddata waarop het gebruik van open standaarden voor hun software een feit moet zijn. Kortom, een document met vage toezeggingen, maar wel een document waar Harrie Gooskens, van PinkRoccade Local Governments ‚apetrots’ op was. Dat hadden hij (en zijn werkgroep) toch maar mooi gedaan. Doorbraak een feit.

Op de bestuurstafel van 13 september 2010 stond het manifest op de agenda. Aan de agendering lag het niet, ‚Het leveranciersmanifest:het moet krachtiger’ luidde het agendapunt. Ik moet zeggen, toen ik de insteek las dacht ik echt even: ,Tjonge, hier wordt door het programmabureau echt even doorgepakt, hier worden ‚cojones’ getoond:

Steeds vaker blijken overheden het ondertekend hebben van het manifest door een leverancier mee te wegen bij de gunning tijdens het verwervingsproces. Dat is de goede beweging maar we vinden dat de werking van het manifest nog (veel) beter kan:

-nog veel méér overheden kunnen het manifest gebruiken bij de verwerving en dit laten meewegen bij de gunning en

-álle leveranciers die het manifest ondertekenden, hebben ook daadwerkelijk via hun website inzichtelijk gemaakt hoe het ervoor staat met de implementatie van open standaarden in hun producten (helaas is dat nu nog niet altijd het geval).

Aan de orde is de vraag hoe de werking van het manifest versterkt kan worden. Naast het nog meer bekendmaken van het manifest bij de doelgroepen van het actieprogramma overweegt het programmabureau NOiV een termijn van 3 maanden te stellen voor het actualiseren van de website conform het overeengekomene in het manifest. Het pb NOiV zal een sjabloon ontwikkelen zodat het eenduidig kan worden gepresenteerd. Als de website na 3 maanden nà ondertekening niet voldoet aan wat is via het manifest is verklaard, verwijdert NOiV het bedrijf van de lijst.

De inzet was prima. Het manifest mag geen papieren tijger blijven en bedrijven die zich er met een Jantje van Leiden af willen maken gaan van de lijst af. Hoe was de reactie?

-Ben van Lier (Centric) is hier op tegen en refereert aan een brief van hen aan het ministerie van EZ (over het onderzoek Heerenveen) waar nog geen antwoord op is ontvangen (het ministerie van EZ is wegens ziekte niet vertegenwoordigd nu zodat geen reactie hierop kan worden gegeven).

-Jan Fraanje (gemeentesecretaris van Boxtel) doet de suggestie om een keurmerk voor ‘open’ in te stellen maar aangezien dat nog best ingewikkeld is lijkt dat vooralsnog, voor de korte termijn, geen begaanbaar pad.

-De bekendheid van het manifest bij gemeenten kan (moet) verder vergroot worden: de suggestie is om de werking van het manifest tijdens de binnenkort geplande regionale bijeenkomsten van KING onder de aandacht te brengen (samen optrekken van KING en NOiV).

-Een steun in de rug voor het NOiV beleid is implementatie van het NOiV beleid in de rijksinkoopvoorwaarden (is onderhanden)

-Ben van Lier (Centric) benadrukt dat het accent zou moeten liggen op interoperabiliteit (en minder op open standaarden): het interoperabiliteitsraamwerk is voor de Nederlandse overheid neergeslagen in de NORA en het lijkt zinnig om services toe te voegen aan de NORA en zo een roadmap voor interoperabiliteit te ontwikkelen. Na enige discussie is de conclusie van Ben van Lier om deze toevoeging van services aan de NORA wel uit te werken maar niet als doorbraak van de bestuurstafel. Ben van Lier, Math, Muijres, Paul van der Weerd, Bas Linders en Eric Vermaat willen met dit onderwerp aan de slag.

Ben van Lier was tegen. Ben is de man van columns met leuke titels als ,Nederland Open in Verlangen’, , Nederland Open in Verkwisting’ en ,Nederland Openlijk in Verwarring’, kortom, echt iemand die als leverancier vanaf het eerste moment de waarde van het Nederlandse open standaarden en open source beleid heeft omarmt. Ben werkt bij Centric, toch wel een grote naam in overheidsapplicatieland, en ook een naam die wel eens opduikt als overheden gefrustreerd de handen ten hemel heffen als hun open intenties door gebrek aan medewerking van Centric stuk lopen. Centric is wel ondertekenaar van het leveranciersmanifest, maar heeft tot op vandaag nog geen concrete invulling van haar commitment willen geven (in ieder geval heeft de NOiV-site nog geen linkje naar zo’n commitment).

Even anders gezegd: gezien de positie van Centric in overheidsland zou een harde commitment van dat bedrijf aan open standaarden een enorme stap voorwaarts voor interoperabiliteit en leveranciersonafhankelijkheid zijn. Maar Ben van Lier is tegen. Tegen duidelijke afspraken, tegen het committeren van zijn bedrijf aan een document waar hijzelf een handtekening onder heeft gezet. Zoals het verslag laat zien moet de hele discussie bij NOiV weg worden gehaald, overgezet naar NORA en daar krijgen, wat hem betreft, noch open standaarden noch de door hem zo gewenste interoperabiliteit de prioriteit.

En toen ging de vergadering maar verder. Het initiatief van het programmabureau was keihard vastgelopen op de mening van één leverancier. Dat noemen wij leveranciersafhankelijkheid.

Inmiddels zijn we vijf maanden verder. Zeventien ondertekenaars hebben nog geen invulling gegeven aan hun commitment en zouden, volgens het voorstel voor de bestuurstafel van 13 september 2010, van de lijst van ondertekenaars af moeten. Het tegenovergestelde is gebeurd. Een aantal van deze ondertekenaars staat straks op het NOiV Jaarcongres 2011 te vertellen hoe zij de toekomst van de open overheid zien.

Gek he, dat Open Trends dan met een onderzoek is begonnen?