mrt 162011
 

Webwereld gaf gisteren de aftrap voor kritiek op de rapport van de Algemene Rekenkamer over besparingsmogelijkheden bij de overheid als gevolg van de inzet van open standaarden en open source software. Die kritiek kon al vroeg op gang komen aangezien Webwereld via de bekende hoestende man in regenjas het rapport in handen had gekregen. Het nadeel is wel dat de rest van de dag, en ook vandaag, vooral werd geschreven en gesproken op basis van wat in dat artikel heeft gestaan. En in het artikel staat niet alles van wat de Rekenkamer heeft geschreven. Ik heb deze dagen geen tijd om uitgebreid op het rapport van de Algemene Rekenkamer in te gaan, maar de hoofdpunten en mijn eigen conclusies zijn in het kort weer te geven.

De conclusies van de Algemene Rekenkamer

1. De ARK heeft een beperkte studie gedaan voor de Rijksoverheid i.p.v. de brede studie die de Tweede Kamer had gevraagd.
2. Het softwarelandschap van een ministerie is dermate complex, met onderdelen die in elkaar grijpen, dat het vervangen van afzonderlijke onderdelen vrijwel niet mogelijk is.
3. Er is geen hard bewijs voor de veronderstelde voordelen van open standaarden.
4. Open source is niet gratis. De licentiekosten zijn misschien nul, alle overige kosten zijn dit niet en kunnen wel eens hoger zijn dan bij gesloten source. De overstapkosten kunnen heel hoog zijn.
5. Open source software is niet altijd beter dan gesloten source. Het belangrijkste verschil is de licentie.
6. De financiële administratie van de ministeries geven geen inzicht in de verschillende kosten voor ICT. Daardoor kan er geen TCO-berekening worden gemaakt. Daarnaast lopen veel uitgaven via dienstverleners, zonder opsplitsing naar kostenpost.
7. Om deze kosten te achterhalen is een intensief onderzoek nodig, en dan nog blijft het schatten.
8. De geschatte kosten voor de Rijksoverheid zijn 2,1 miljard euro, waarvan 88 miljoen voor licenties en 170 miljoen voor onderhoud.
9. Aangezien het verschil vooral om de licentie gaat, laat het lage bedrag voor licentiekosten zien dat de mogelijke besparingen door open source inzet ook laag zijn.
10. Er zijn slechts een beperkt aantal business cases en deze zijn niet duidelijk of onderbouwd genoeg om besparingen a.g.v. de inzet van open standaarden en/of open source software te berekenen.
11. Het debat in de Tweede Kamer is niet gebaseerd op feiten en bewijzen, maar op beelden.
12. Onderzoek naar de broncode laat zien dat open source software niet altijd technisch beter is (vb. code duplicatie)
13. OS/OSS moeten geen onderdeel zijn van de ICT strategie, slechts van ICT inkoop.
14. Besparingen kunnen alleen per geval worden berekend, o.b.v. het TCO-model
15. 100% open zal nooit bestaan.
16. De Tweede Kamer moet haar verwachtingen bijstellen. Er zijn nauwelijks extra besparingen mogelijk door de inzet van OS/OSS.
17. De verantwoordelijke ministers moeten ICT niet benaderen vanuit een beperkt kostenperspectief.
18. De overheids CIO”s moeten meer macht krijgen om onderling samenwerking af te dwingen.

De minister van Binnenlandse Zaken denkt dat er meer mogelijkheden zijn om OSS in te voeren in het huidige softwarelandschap dan de ARK ziet. Dat landschap moet ook veel eenvoudiger worden en daarbinnen speelt OS/OSS een rol als het gaat om betere interoperabiliteit, lagere kosten en maatschappelijke voordelen. (en dat had Webwereld best in haar artikel mogen opnemen)

Mijn oordeel over het rapport

1. ARK had een smalle opdracht (kostenbesparingen), maar daar gaat Open ICT mijns inziens niet over.
2. ARK heeft gelijk als ze stelt dat TK te weinig op basis van feiten in dit dossier (en het hele ICT-dossier) staat.
3. ARK schiet ernstig tekort door niet door te graven in de kosten via externe leveranciers.
4. De overheid geeft 2,1 mld per jaar uit aan ICT die ze niet kan verantwoorden, noch specificeren.
5. OS/OSS moet per case bekeken worden, en dan moet je TCO hanteren voor besluitvorming.
6. ARK schiet te kort door OSS alleen te bezien als besparing licentiekosten.
7. ARK schiet te kort door exit kosten voor rekening van open source migratie te laten komen.
8. ARK schiet te kort door wel voorbeelden van OSS-zwakten te benoemen en niet soortelijke zwakheden van gesloten source.
9. ARK geeft daardoor geen goede vergelijking, valt per definitie slecht uit voor OS/OSS.
10. ARK heeft zich qua business cases veel te veel beperkt.
11. Met ingang van vandaag is geen beleidsdocument meer dat open source en open standaarden stimuleert in Nederland.

Het uitgebreide verhaal, waarin ook het Ten Cate rapport en het WRR-rapport worden meegenomen, komt eind van de week op Open Trends.

 Posted by at 09:37

  7 Responses to “Samenvatting en beoordeling rapport Algemene Rekenkamer”

  1. Kijkend naar 3 jaar TCO voor business intelligence projecten, dan is slecht een beperkt deel daarvan toe te dichten aan licentiekosten. Zoals bij vele ICT projecten / omgevingen zitten de meeste kosten in de inhuur, opleiding, inzet etc. van kundige medewerkers. OS BI producten als Quipu (www.datawarehousemanagement.org) richten zich nu juist op het efficiënter werken: genereren i.p.v programmeren. OS software is over het algemeen sneller met het ontwikkelen van vernieuwende functionaliteit. De licentievorm is daar een ‘enabler’ van, niet het doel.

  2. Goed artikel, vooral jouw punten 3,4 6 en 7 vind ik erg sterk en van belang.

    De eerste link (die m.i. naar WebWereld zou moeten wijzen) wijst nu naar het ARK rapport; klopt dan?

  3. Beste Michiel

    Je hebt gelijk, die moet naar Webwereld verwijzen. Maar gelijk even rechtgezet ;-) Bedankt voor de heads-up (en de waardering natuurlijk).

    Groetjes

    Jan Stedehouder

  4. Goed stuk. Punt 7 is erg sterk, niet alleen qua reactie op het rapport maar vaak ook in het algemeen bij migraties. Hoe meer-gesloten je closed software hoe duurder je migratie wordt. Of in deze case: Open Source is duur want we hebben in het verleden slechte beslissingen genomen. Kind van de rekening.

    Wat betreft laatste opmerking van Jeroen Kleps, volgens mij klopt dat niet. Volgens mij hebben de open source licentie vormen wel als doel sneller te kunnen ontwikkelen. Zie ook bijvoorbeeld wiki pedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Opensourcesoftware

    Groetjes,
    Thijs

  5. [...] Samenvatting en beoordeling rapport Algemene Rekenkamer [...]

  6. [...] branchevereniging ICT~Office biedt op 14 april aanstaande de mogelijkheid het rapport “Open standaarden en open source software bij de Rijksoverheid” van de Algemene Rekenkamer te bediscussiëren. Zij heeft hiervoor het programma van haar [...]

  7. [...] Rekenkamer, bedankt! By jan, on april 18th, 2011 Een maand geleden publiceerde de Algemene Rekenkamer het rapport “Open source en open standaarden bij de [...]

Sorry, the comment form is closed at this time.