Laten we maar beginnen met de brede blik op open standaarden en open source software. Twintig jaar nadat Linus Torvalds zijn hersenspinsel de wijde wereld in stuurde is Linux alomtegenwoordig. Het moderne internet is ondenkbaar zonder de vele machines die Linux draaien. De meeste hotte telefoon van dit moment draait op open source. Wereldwijd zetten bedrijven open source applicaties in voor bedrijfkritische processen. Kortom, het open source ecosysteem is gezond en groeit gestaag door. Behalve op de desktop, maar -optimisten als we zijn- dat is een kwestie van tijd. Waarom ons dan toch druk maken over dat beroerde rapport van de Algemene Rekenkamer?
Je hebt van die mensen die zeggen dat ‘we’ niet tegen ons verlies kunnen, dat ‘we’ bij een meer positieve conclusie de tekortkomingen ook niet hadden benoemd. Die mensen hebben geen kaas gegeten van de open source mentaliteit en hebben waarschijnlijk nog geen vijf minuten een gemiddelde open source mailinglist bekeken. Als ‘we’ in één ding uitblinken is het wel in genadeloze zelfkritiek. Waarom? Omdat we het beginsel van ‘peer review’ in het DNA hebben zitten, ook richting ‘ons ding’. We hebben geen problemen met het rapport van de Rekenkamer omdat de conclusies negatief uitpakken, maar omdat het op fundamentele punten niet deugt. Ik zou het rapport niet willen indienen als afstudeerscriptie, zelfs niet bij InHolland.
Het grote probleem is dat de Algemene Rekenkamer normaliter geen wc-eend instituut is. Bij rapporten van Gartner, Forrester, IDG et cetera zetten we (ik in ieder geval) op voorhand al vraagtekens bij de objectiviteit van het onderzoek, de onderzoeksmethoden en de conclusies. Conclusies die wel erg vaak in de lijn liggen van de opdrachtgever. De Algemene Rekenkamer hoort een onafhankelijk, eerbiedwaardig instituut te zijn, een club die ergens ‘nihil obstat’ op kan knallen en waarvan de rest van de wereld dan denkt ‘okay, serieus nemen’. Zeg maar, een handtekening onder een accountantsverklaring of een digitaal certificaat van een certficeringsautoriteit. De Algemene Rekenkamer is hoog college van staat en dat college gaat met haar lange en eerbiedwaardige geschiedenis en haar volle gewicht achter de conclusie staan dat met open standaarden en open source software geen kosten te besparen zijn. En tikt daarbij de Tweede Kamer ook nog op de vingers met de opmerking dat diezelfde Kamer niet te hoge verwachtingen moet hebben. O ja, als het gaat om de ICT-huishouding van de overheid pretendeerde diezelfde Rekenkamer al eerder dat zij de aangewezen partij was om de overheid te adviseren met hoe het nu echt moet. In het licht van de achtereenvolgende blunders bij de overheid op het gebied van ICT (overigens niet opgespoord door de Algemene Rekenkamer maar door ICT-journalisten met verstand van zaken) een gevaarlijke stellingname, zeker als uit het open standaarden en open source rapport blijkt hoe weinig kaas de Rekenkamer gegeten heeft van de materie.
Dat het rapport troep is belemmert de lobbyisten van de traditionele software-industrie niet om de Algemene Rekenkamer voor hun karretje te spannen, zoals gisteren deskundoloog Victor de Pous nog maar eens liet merken. De grootst mogelijke onzin van deze jurist wordt handig gemengd met verwijzingen naar het ‘nihil obstat’ van de Rekenkamer. Alleen al om die reden ben ik blij met de open brieven van Hans Sleurink en zijn nauwgezette ontrafeling van de fundamentele fouten in het rapport van de Rekenkamer.
Maar misschien verwachten we ook te veel onafhankelijkheid in een wereld die al decennia gewend is aan gesloten software, van mensen die het werken met Windows en Microsoft Office met de zuigfles naar binnen gegoten kregen. We vragen toch ook niet aan een select gezelschap van heroïneverslaafden of zij de kostenbesparingen van alternatieve afkickprogramma’s willen bepalen? Hoeveel zelfkennis en inzicht mag je verwachten van mensen die met trillende handjes het theelepeltje aan het verhitten zijn? Zijn zij in staat een wereld voor te stellen waar ze niet verslaafd zijn? Nee, het moet ons dan niet verbazen dat zij meer waarde hechten aan de ingefluisterde woorden van de huisdealers en in een prachtig rapport de conclusie trekken dat de waarde van clean zijn hooglijk worden overschat en het tijd wordt om het stelen van autoradio’s uit de criminele sfeer te halen.
Wat doen we wel in dit soort gevallen? We pakken de verslaafden op en laten hen voor hun eigen bestwil afkicken, onder begeleiding van mensen die daar wel verstand van hebben. Zo moet het ook gaan als het gaat om de ICT-huishouding van de overheid, te beginnen met het aanpakken van de huisdealers. En het rapport van de Rekenkamer? Daar kunnen we de aansteker van de verslaafde voor gebruiken, zonder enig bezwaar.
.